Przejazd kolejowy: znaki, kategorie i zasady — oraz 10 rzeczy, których nie rób

30 października 2026  |  Natalia, redakcja Trainradar24

Przejazd kolejowo-drogowy, potocznie nazywany przejazdem kolejowym, to skrzyżowanie drogi z torem kolejowym w jednym poziomie. Na sieci PKP PLK jest prawie 14 tysięcy przejazdów i przejść. Pociąg nie ominie auta i nie zatrzyma się na kilku metrach: przy 160 km/h pokonuje około 44 metrów na sekundę. Wyjaśniamy, co oznaczają znaki przed przejazdem, czym różnią się kategorie A–F, jakie są zasady i kary — a na koniec podajemy 10 rzeczy, których na przejeździe nie wolno robić.

Znaki przed przejazdem kolejowym

A-9
przejazd z zaporami lub półzaporami

A-10
przejazd bez zapór

G-1a…G-1f
słupki: 3, 2, 1 kreska — coraz bliżej

G-3
krzyż św. Andrzeja, jeden tor

G-4
krzyż św. Andrzeja, dwa i więcej torów

B-20 STOP
zatrzymaj się zawsze, nawet gdy nic nie jedzie

Najpierw widać trójkątny znak ostrzegawczy: A-9, gdy przejazd ma zapory lub półzapory, albo A-10 z parowozem, gdy ich nie ma. Pod nim i dalej przy drodze stoją słupki wskaźnikowe z trzema, dwiema i jedną czerwoną kreską — im mniej kresek, tym bliżej torów. Tuż przed przejazdem bez rogatek stoi krzyż św. Andrzeja, często razem ze znakiem STOP. Krzyż oznacza, że pociąg ma pierwszeństwo; STOP — że trzeba się zatrzymać przed torami za każdym razem i dopiero po upewnieniu się, że nic nie jedzie, ruszyć.

Kategorie przejazdów kolejowo-drogowych i przejść A–F

Kategorie określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 9 lipca 2025 r. o warunkach technicznych skrzyżowań linii kolejowych z drogami:

Przejazdów kategorii D ubywa: według Ministerstwa Infrastruktury na sieci PKP PLK było ich 5026 w 2023 r., 4858 w 2024 r. i 4280 w październiku 2026 r. Wciąż to jednak tysiące miejsc bez świateł i rogatek. Jak wygląda przejazd każdej kategorii, pokazujemy na zdjęciach w artykule Rodzaje przejazdów kolejowych.

Jak bezpiecznie przejechać przez przejazd

• Zwolnij już przy pierwszym znaku i słupku, wyłącz głośną muzykę, odłóż telefon.
• Spójrz w obie strony — także wtedy, gdy rogatki są podniesione i nic nie miga.
• Wjeżdżaj tylko wtedy, gdy za przejazdem jest miejsce dla całego pojazdu.
• Przejedź sprawnie, bez zatrzymywania się i zmiany biegów na torach.

Antyporadnik: 10 rzeczy, których NIE rób na przejeździe

1. Nie wjeżdżaj, gdy zapory się opuszczają albo nie podniosły się do końca. Kara to 2000 zł i 15 punktów karnych.
2. Nie objeżdżaj opuszczonych półzapór. Kara: 2000 zł i 15 punktów.
3. Nie wjeżdżaj za sygnalizator nadający czerwony sygnał — ciągły, migający albo dwa światła migające na przemian — także wtedy, gdy pociągu nie widać. Przy 160 km/h pociąg pokonuje około 44 metrów na sekundę. Kara: 2000 zł i 15 punktów.
4. Nie wjeżdżaj, gdy za przejazdem nie ma miejsca. W korku łatwo utknąć między rogatkami. Kara: 2000 zł i 15 punktów.
5. Nie wyprzedzaj na przejeździe ani tuż przed nim. Kara: 1000 zł i 10 punktów.
6. Nie zatrzymuj się na przejeździe ani w odległości mniejszej niż 10 m od niego — przed nim i za nim. Zakaz nie dotyczy zatrzymania wymaganego przepisami lub sytuacją na drodze, np. przed przejazdem przy czerwonym świetle albo znaku STOP. Mandat: 300 zł i 5 punktów.
7. Nie ruszaj tylko dlatego, że pociąg już przejechał. Jedź, gdy rogatki są całkowicie podniesione, czerwone sygnały zgasły i możesz bezpiecznie przejechać. Na torze obok może jechać drugi pociąg.
8. Nie zakładaj, że pociąg zdąży wyhamować. Pociąg nie może ominąć przeszkody, a jego droga hamowania może przekraczać kilometr.
9. Nie zostawaj w pojeździe, którym nie możesz zjechać z torów. Wysiądź z pasażerami, odejdź jak najdalej od torów i z bezpiecznego miejsca zadzwoń pod 112.
10. Nie wjeżdżaj długim lub nisko zawieszonym zestawem, jeśli nie masz pewności, że przejedziesz bez zatrzymania. Ciężarówka potrzebuje dużo czasu, żeby zjechać z torów, a niska naczepa może zawisnąć na garbie przejazdu.

Kwoty według rozporządzenia w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych (tabela B w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2484), punkty według rozporządzenia MSWiA z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 724), stan na 30 października 2026 r. Za wykroczenia z pkt 1–5 ponowne naruszenie w ciągu dwóch lat od ukarania oznacza podwójny mandat (art. 38 § 2 Kodeksu wykroczeń).

Pobierz antyporadnik w PDF (2 strony A4, do druku)

Pojazd utknął na przejeździe? Co zrobić

Na podstawie poradnika kampanii PKP PLK „Bezpieczny przejazd”:

1. Wyjazd blokuje rogatka? Wyłam ją i zjedź z przejazdu.
2. Nie możesz zjechać z torów? Natychmiast wysiądź ze wszystkimi pasażerami i odejdź daleko od torów.
3. Z bezpiecznego miejsca dzwoń pod 112.

Podaj operatorowi numer z żółtej naklejki PLK. Na przejazdach PLK z rogatkami jest na obudowie urządzeń od strony torów, na przejazdach bez rogatek — na odwrocie krzyża św. Andrzeja. Dzięki numerowi operator 112 wie dokładnie, gdzie jesteś, i może od razu przekazać informację kolei. Jeśli nie możesz bezpiecznie odczytać numeru, i tak dzwoń pod 112 i opisz, gdzie jesteś: miejscowość, ulicę lub numer drogi. Nie wracaj po numer na tory. Według odpowiedzi Ministerstwa Infrastruktury z 14 października 2026 r. od czerwca 2018 r. do końca sierpnia 2026 r. operatorzy odebrali 59 383 takie zgłoszenia; w 1882 przypadkach wstrzymano ruch pociągów, a w 4425 ograniczono ich prędkość.

Wypadki w liczbach

Według PKP PLK w 2025 r. na zarządzanej przez spółkę sieci doszło do 459 wypadków — to wszystkie wypadki na tej sieci, nie tylko na przejazdach. 343 z nich, czyli 74,7%, miało przyczynę po stronie użytkowników przejazdów kolejowo-drogowych i osób przebywających na terenie kolejowym bez uprawnień. Polska należy do krajów UE z największą liczbą wypadków na przejazdach — piszemy o tym w artykule Polska w czołówce UE, a o serii zderzeń pociągów z ciężarówkami w tekście o czterech zderzeniach w jeden tydzień. Ile pociągów przejeżdża przez wybrane przejazdy, sprawdzisz na stronach przejazdów kolejowych.

Najczęstsze pytania

Co oznacza krzyż św. Andrzeja?
Że tuż za nim są tory i pociąg ma pierwszeństwo. G-3 stoi przed przejazdem przez jeden tor, G-4 — przez dwa lub więcej.

Jaki jest mandat za wjazd na przejazd przy opadających zaporach?
2000 zł i 15 punktów karnych. Tyle samo za objeżdżanie półzapór, wjazd na czerwonym świetle i wjazd, gdy za przejazdem nie ma miejsca.

Ile metrów przed przejazdem nie wolno się zatrzymywać?
Na przejeździe i w odległości mniejszej niż 10 m od niego — przed nim i za nim — nie wolno się zatrzymywać (art. 49 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym; mandat 300 zł i 5 punktów). Zakaz nie dotyczy zatrzymania wymaganego przepisami lub sytuacją na drodze, np. przed przejazdem przy czerwonym świetle albo znaku STOP.

Czym różni się przejazd kategorii A od D?
Na przejeździe A ruchem kieruje uprawniony pracownik, ręcznie albo za pomocą urządzeń, a rogatki zamykają całą jezdnię. Na przejeździe D nie ma ani świateł, ani rogatek — tylko znaki.

Do czego służy żółta naklejka na przejeździe?
Na przejazdach PLK naklejka ma numer identyfikacyjny przejazdu, numer 112 i numer służb technicznych PLK. Dzwoniąc pod 112, podaj numer przejazdu — operator przekaże informację kolei.

Źródła: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 9 lipca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1105), ustawa Prawo o ruchu drogowym, PKP PLK — „Bezpieczny przejazd” dla kierowców, odpowiedź MI na interpelację nr 19873 (żółte naklejki, kategoria D), odpowiedź MI na interpelację nr 16359 (wypadki 2021–2025), wysokość grzywien w drodze mandatu (Dz.U. 2021 poz. 2484), punkty karne (Dz.U. 2026 poz. 724), Kodeks wykroczeń (art. 38 § 2). Znaki drogowe: Wikimedia Commons, domena publiczna.